بررسی وضعیت شبکه کارتخوانها در ۸ سال گذشته
نقدینه-اگر به آمار همین چندساله نیز مراجعه کنیم تفاوتهای موجود بین عملکرد شبکه کارتخوان در ۷ تا ۸ سال قبل با امروز بهطور کامل گویا و واضح است.
مطابق نخستین آمار رسمی موجود در سایت بانک مرکزی در رابطه با وضعیت دستگاههای پایانه فروش و تراکنشهای انجامشده از طریق شبکه الکترونیکی کارتخوانها که مربوط به فرودینماه سال ۱۳۸۶ است، تعداد کل این دستگاههای پایانه فروشگاهی در سراسر کشور برابر با ۲۰۷ هزار و ۶۸ دستگاه بوده درحالی که براساس آخرین آمار موجود که در پایان تیرماه ۹۴ ثبت شده است تعداد این تجهیزات و کارتخوانها به ۳ میلیون و ۸۵۹ هزار و ۵۶۵ دستگاه رسیده است و یا به عبارت دیگر در فاصله فروردین ۸۶ تا تیرماه ۹۴ تعداد دستگاههای کارتخوان فعال در کشورمان ۱۸/۶برابر شده است.
موضوعی که در رابطه با این دستگاههای کارتخوان مهم به نظر میرسد تعداد تراکنشهایی است که به وسیله این تجهیزات انجام شده و به ثبت رسیده است و البته مقوله دریافت کارمزد بابت این تراکنشها که از ۲ سال پیش به صورت یک سوژه داغ خبری مطرح شد چند ماهی است به دلایلی نامعلوم به حاشیه رانده شده است.
در همان نخستین مقطع انتشار آمار عملکرد کارتخوانها، اعلام شده بود که بهوسیله ۲۰۷ هزار و ۶۸ کارتخوان فعال در فروردین ۸۶، تعداد یک میلیون و ۴۵۰ هزار تراکنش موفق انجام شده است که اگر قرار بود بابت هر تراکنش کارمزدی ۱۰۰ تومانی دریافت شود رقم مجموع کارمزدهای این تعداد تراکنش به ۱۴۵ میلیون تومان میرسید که در ابعاد مبادلات بانکی رقم چندان بزرگی محسوب نمیشود در صورتی که مطابق آخرین گزارش موجود از فعالیتهای شبکه کارتخوانها تعداد تراکنشهایی که به وسیله ۳ میلیون و ۸۵۹ هزار و ۵۶۵ دستگاه کارتخوان در پایان تیرماه سالجاری (۱۳۹۴) به ثبت رسیده از ۵۸۱ میلیون و ۱۴۱ هزار تراکنش فراتر رفته است.
البته از این تعداد تراکنش اعلامشده، تعداد ۵۵ میلیون و ۶۴۰ هزار و ۴۳۸ تراکنش با هدف ماندهگیری انجام شده است که بابت هر تراکنش مبلغ ۱۲۰ تومان کارمزد دریافت میشود.
اما از باقیمانده مجموع تراکنشها یعنی ۵۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار و ۶۳۹ تراکنش انجامشده به منظور خرید و همچنین برای پرداخت قبوض و خرید شارژ که در پایان چهارمین ماه امسال در گزارشهای منتشرشده شاپرک موجود است اگر قرار بود حتی کار مزدی ۱۰۰ تومانی اخذ شود، رقم مجموع اینکارمزدها به رقمی بیش از ۵۲ میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان میرسید که مبلغ کلانی به شمار میرود و هر ماه رقمی در همین حدود و البته بیشتر از آن (با توجه به رشد مداوم تراکنشها در هر ماه) از کف متولیان شاپرک میرود هر چند به احتمال بسیار زیاد بانک مرکزی پرداخت این هزینه یا حداقل قسمتی از آن را متقبل شده است زیرا قابل تصور نیست که مدیران شاپرک از چنین درآمدی صرفنظر کنند. اما جدا از این موضوع، اگر از زاویه نرخ رشد تراکنشها نیز به عملکرد شبکه کارتخوانها در چند سال گذشته توجه کنیم، نتیجه حاصل بسیار جالب توجه خواهد بود چراکه به ازای رشد ۱۸/۶برابری تعداد دستگاههای کارتخوان در فاصله زمانی فروردینماه ۸۶ تا تیرماه ۹۴ تعداد تراکنشهای به ثبت رسیده در این بازه زمانی ۴۰۱ برابر افزایش پیدا کرده است.