ارائه مدل نوین پوشش بیمهای خدمات مراقبت در منزل
نقدینه - پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی طرح پژوهشی «ارائه مدل پوشش بیمهای خدمات مراقبت در منزل در سازمان بیمه سلامت ایران» را با هدف پاسخگویی به نیازهای ناشی از تغییرات جمعیتی و بیماریها به پایان رساند.
به گزارش پایگاه خبری نقدینه ، طرح پژوهشی «ارائه مدل پوشش بیمهای خدمات مراقبت در منزل در سازمان بیمه سلامت ایران» با مسئولیت دکتر افسون آیینپرست، عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی، انجام شد.
تغییرات الگوی جمعیتی از جمله افزایش شتاب سالمندی جمعیت، کاهش میزان باروری، افزایش امید به زندگی و همچنین تغییر الگوی بیماریها از مهمترین چالشهای پیشروی نظام سلامت به شمار میرود. این تحولات میتواند نیازهای جدیدی در حوزه مراقبتهای سلامت ایجاد کند و در صورت نبود برنامهریزی مناسب، به بروز بحران در ارائه خدمات سلامت منجر شود. از این رو استفاده از رویکردهای نوین مبتنی بر جامعه برای پاسخگویی به این نیازها اهمیت ویژهای دارد.
یکی از راهکارهای مؤثر در این زمینه توسعه خدمات مراقبت در منزل است. مراقبت در منزل شامل مجموعهای از خدمات بالینی و پزشکی است که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در محل زندگی بیمار ارائه میشود. این خدمات میتواند شامل ویزیت، آموزش و پایش مصرف دارو، فیزیوتراپی، کاردرمانی، مراقبت از زخم، پیگیری پس از جراحی و سایر خدمات قابل ارائه در منزل باشد. بسیاری از بیماران ترجیح میدهند خدمات درمانی را در محیط خانه و در کنار خانواده دریافت کنند؛ محیطی که امکان تعامل بهتر میان بیمار، خانواده و ارائهدهندگان خدمات سلامت را فراهم میکند.
بر اساس شواهد موجود، ارائه خدمات مراقبت در منزل علاوه بر کاهش خطر ابتلا به عفونتهای بیمارستانی، میتواند به کاهش نیاز به بستری در بیمارستان و نیز کاهش بستری مجدد بیماران کمک کند. همچنین این رویکرد با حفظ استقلال بیماران و افزایش احساس امنیت آنان، از نظر اقتصادی نیز در بسیاری از موارد مقرونبهصرفهتر از خدمات بیمارستانی است.
در نظام سلامت ایران اقداماتی برای توسعه خدمات مراقبت در منزل انجام شده است، اما یکی از موانع اصلی دسترسی به این خدمات، هزینه بالای آن برای بیماران است؛ موضوعی که در برخی موارد این خدمات را به نوعی خدمت لوکس در حوزه سلامت تبدیل کرده است. در این میان، پوشش بیمهای خدمات مراقبت در منزل میتواند نقش مهمی در کاهش بار مالی بیماران و افزایش دسترسی آنان به این خدمات ایفا کند.
در این پژوهش، مدلی برای پوشش بیمهای خدمات مراقبت در منزل طراحی شد. این مدل بر پایه یک مطالعه چندمرحلهای شامل مرور مطالعات، پژوهش کیفی و مدلسازی ریاضی تدوین شده است. در مدل پویانمایی طراحیشده، انواع خدمات سلامت و تأثیر پوشش بیمهای مراقبت در منزل بر میزان تقاضا و دسترسی افراد به این خدمات مورد بررسی قرار گرفت. همچنین یک مدل پایه و چند سناریوی احتمالی در نظر گرفته شد تا آثار پوشش بیمهای مراقبت در منزل بر مصرف خدمات و بار مالی آن برای سازمان بیمه سلامت تحلیل شود.
نتایج این پژوهش نشان داد که در صورت رعایت برخی شرایط، پوشش بیمهای خدمات مراقبت در منزل میتواند ضمن افزایش دسترسی بیماران به این خدمات، در بلندمدت موجب کاهش هزینههای درمانی برای سازمان بیمه سلامت شود. از جمله این شرایط میتوان به تمرکز بر جمعیت هدف شامل سالمندان بالای ۶۵ سال و بیماران ناتوان در سایر گروههای سنی، و همچنین تعریف بسته خدمات شامل پیگیری پس از بستری و خدمات سرپایی (به جز ویزیت تخصصی) اشاره کرد. در این مدل، ویزیت تخصصی بهصورت پزشکی از راه دور و تحت نظارت تیم مراقبت در منزل ارائه میشود.
یافتههای مطالعه همچنین نشان میدهد که تلفیق خدمات مراقبت در منزل با پزشکی از راه دور میتواند رویکردی مؤثر برای فراهمسازی امکان پوشش بیمهای این خدمات برای بیمهشدگان سازمان بیمه سلامت باشد؛ بهویژه با توجه به هزینهبر بودن خدمات تخصصی و فوقتخصصی در منزل.
این طرح نخستین مطالعه در کشور در زمینه طراحی مدل پوشش بیمهای خدمات مراقبت درمانی در منزل محسوب میشود و توجه به سازوکارها و فرایندهای پیشنهادی آن میتواند نقش مهمی در طراحی چارچوب ارائه این خدمات در سازمان بیمه سلامت داشته باشد.
این پژوهش به سفارش مرکز تحقیقات بیمه سلامت ایران و توسط پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی انجام شده است. مسئولیت اجرای این طرح را دکتر افسون آیینپرست بر عهده داشتند که به همراه یک تیم تخصصی، مراحل طراحی و اجرای مطالعه را انجام دادند. این مدل با انجام برخی اصلاحات برای سایر شرکتها و سازمانهای بیمهگر نیز قابل استفاده خواهد بود.